दस्तक  हिन्दी देवनागरी में पढ़ें।

bngal men eest indiya kampani dastak parapatr jari karati thi, unamen kampani ke abhikartaon ko adhikar diya jata tha ki ve prant ke andar chungi ada kiye bina vyapar kar saken. 1717 ee. men shah farrukhasiyar dvara kampani ko diye gaye faraman ke antargat dhaee pratishat chungi ada n karane ki chhoot di gee thi. qanooni taur par yah chhoot keval kampani ko hi prapt ho sakati thi. lekin is chhoot ka beja fayada do prakar se uthaya jata tha. pahale to kampani ke karmachari dastak prapt karake svayn bina chungi diye niji vyapar karate the. phir kampani is prakar ke dastak bharatiy vyapariyon ko bhi bech diya karati thi, jinake dvara ve log bhi bina chungi die vyapar karate the.

virodh

navab sirajuddaula ne 'dastak' ka virodh kiya, lekin plasi ke yuddh ke bad 'dastak' pratha aur adhik badh gee. is samay navab mir zafar nam matr ka shasak tha. ant men is pratha ka phal yah hua ki isase adhik hani bharatiy vyapariyon ko hi uthani padi aur navab ko bhi rajasv ke bahut bade ansh se hath dhona pada. mir jafar ke padachyut kiye jane aur mir qasim (1760-63) ke padaroodh kiye jane ke bad yah buraee itani adhik badh gee ki 1762 ee. men mir qasim ne kampani se isaka ghor virodh kiya tatha mang ki ki ise roka jae. lekin kampani ne is bat par koee dhyan nahin diya.

natija

mir qasim ne sabhi ke lie poori chungi maf kar di, jisase sabhi prakar ke vyapariyon ko saman prakar ka labh prapt ho sake. isaka natija yah hua ki kampani ke karmachariyon ko apani gair qanooni amadani ka ghata hone laga. unhonne vishesh roop se patana ke elis namak kampani ke karmachari ne shastrabal se apane gair qanooni dave ko manavane ka prayas kiya. phalat: kampani aur mir qasim men yuddh chhid gaya. mir qasim ladaee men harakar yuddh se bhag khada hua. klaib ne doosari bar (1765-1767 ee.) bngal ka gavarnar niyukt hone par 'dastak' pratha se utpann buraee ko door karane aur karmachariyon ke niji vyapar ko niyntrit karane ka prayas kiya. lekin ant men gavarnar-janaral lard karnavalis (1786-93 ee.) ke zamane men hi yah buraee poori tarah se samapt ho saki.[1]


panne ki pragati avastha
adhar
prarambhik
madhyamik
poornata
shodh

tika tippani aur sndarbh

  1. pustak 'bharatiy itihas kosh' prishth snkhya-199

snbndhit lekh

varnamala kramanusar lekh khoj

a   a    i    ee    u    oo    e    ai    o   au    an    k   kh    g    gh    n    ch    chh    j    jh    n    t    th    d   dh    n    t    th    d    dh    n    p    ph    b    bh    m    y    r    l    v    sh    sh    s    h    ksh    tr    gy    ri    ri    aau    shr   aah