शकुंतला  हिन्दी देवनागरी में पढ़ें।

  • menaka ki putri ka nam shakuntala tha.
  • devi shakuntala ke dharmapita ke roop men maharshi kanv ki atyant prasiddhi hai.
  • mahakavi kalidas ne apane 'abhigyanashakuntalamh' men maharshi ke tapovan, unake ashram-pradesh tatha unaka jo dharmacharaparayan ujjval evn udatt charit prastut kiya hai, vah anyatr upalabdh nahin hota. unake mukh se ek bharatiy katha ke liye vivah ke samay jo shiksha nikali hai, vah uttam grihini ka adarsh ban gayi. [1] ved men ye baten to varnit nahin hain, par inake uttam gyan, tapasya, mantrgyan, adhyatmashakti adi ka abhas prapt hota hai.
  • mahabharat ke anusar dushynt ek bar shikar khelate hue kanv rishi ke ashram men ja pahunche. vahan menaka apsara ke garbh se utpann vishvamitr ki ati sundari kanya shakuntala par mugdh ho ge. donon ne gndharv vivah kar liya, aur use vahin chhodakar apani rajadhani laut gaya.
  • shakuntala ka lalan-palan kanv rishi ne kiya tha, kyonki menaka use van men chhod gayi thi. kanv bahar gaye hue the. lautane par unako sab samachar vidit hue.
  • shakuntala ne putr ko janm diya. kanv ne unako nagar pahunchane ki vyavastha kin pahale to dushynt ne use grahan nahin kiya, kintu bad men akashavani hone par use apani bhool ka pata chala aur shakuntala ko patigrih men sthan mila.
  • puruvnsh ke raja dushynt aur shakuntala ke putr bharat ki ganana 'mahabharat' men varnit solah sarvashreshth rajaon men hoti hai. manyata hai ki isi ke nam par is desh ka nam 'bharatavarsh' pada. isaka ek nam 'sarvadaman' bhi tha kyonki isane bachapan men hi bade-bade rakshason, danavon aur sinhon ka daman kiya tha. aur any samast vany tatha parvatiy pashuon ko bhi sahaj hi parast kar apane adhin kar lete the. apane jivan kal men unhonne yamuna, sarasvati tatha gnga ke taton par kramash: sau, tin sau tatha char sau ashvamedh ygy kiye the. pravritti se danashil tatha vir the. rajyapad milane par bharat ne apane rajy ka vistar kiya. pratishthan ke sthan par hastinapur ko rajadhani banaya. bharat ka vivah vidarbharaj ki tin kanyaon se hua tha. jinase unhen nau putron ki prapti huee. bharat ne kaha-'ye putr mere anuroop nahin hai.' at: bharat ke shap se darakar un tinon ne apane-apane putr ka hanan kar diya.


panne ki pragati avastha
adhar
prarambhik
madhyamik
poornata
shodh

tika tippani

  1. maharshi kanv shakuntala ki vidaee ke samay kahate hain— shushrushasv gurunh kuru priyasakhivrittin sapatnij ne patyurviprakritaapi roshanataya ma sm pratipn gam:. bhooyishthn bhav dakshina parijane bhagyeshvanutsekini yantyevn grihinipadn yuvatayo vama: kulasyadhay:॥ (abhigyanashakuntalamh 4.18

snbndhit lekh

varnamala kramanusar lekh khoj

a   a    i    ee    u    oo    e    ai    o   au    an    k   kh    g    gh    n    ch    chh    j    jh    n    t    th    d   dh    n    t    th    d    dh    n    p    ph    b    bh    m    y    r    l    v    sh    sh    s    h    ksh    tr    gy    ri    ri    aau    shr   aah